Nederland schaft zich af

In vier weken zet de nieuwe regering zes tradities van Nederland bij het grof vuil. Nederland zet haar ambities voor innovatie op sterk water. Door sterk te bezuinigen op onderzoek en innovatie kan Nederland niet meer aansluiten bij Europese samenwerking en gaat ze de aansluiting bij de wereldtop,waar we al 100 jaar bij horen, verliezen. Omdat we overal ons geld terug willen, zijn we niet geloofwaardig als makelaar tussen de grote landen. Ons gezag en onze invloed raken we kwijt. Nederland zet dan ook haar positie als koopman op het spel, zonder innovatie hebben we de wereld weinig te bieden en het sluiten van de grenzen, leidt er ook toe dat we in grote delen van de wereld minder gastvrij worden ontvangen. Als het gaat om onze rol als dominee, zal ik maar zwijgen. We stellen een dubbele moraal kennelijk boven een dubbel paspoort. Onze natuur, onze vergezichten offeren we op aan projectontwikkelaars. Onze cultuur gaan we eerst zwaarder belasten met een hogere BTW. De gesubsidieerde cultuur wordt in een tweede ronde gekortwiekt.

Koester je cultuur en gedeelde waarden

Nederland schaft zich af. Niet omdat ze zich overlevert aan een Tsunami van buitenlandse invloeden maar omdat ze haar eigen sterke punten niet langer koestert. Als men zo bang is voor vreemde ideologiëen en godsdiensten, dan zou je denken dat je de eigen waarden en cultuur zou koesteren. Van een ethisch reveil, van een religieuze renaissance, van een herbeleving van het roomsche gemeenschapsleven of van het hervormde belijden, is geen sprake.                                                                                                                                   Waarden van gematigdheid, van soberheid, van wederkerigheid en van rentmeesterschap worden verwaarloosd, alsof we niet samen dijken bouwen en onderhouden hebben om ons te beschermen voor onheil. Uit angst de broekriem aan te halen spoelen we onze hersens leeg. Dan wordt een Tsunami pas echt gevaarlijk, want in een geestelijke en culturele woestenij is er geen weerstand meer. Je kunt niet meer met de ander in gesprek gaan als je niet weet wie je zelf bent.

Hoge BTW op Cultuur: Politieke Keuze

De beslissing vandaag van een meerderheid van de Tweede Kamer om de BTW op cultuur te verhogen is een politieke keuze die een belangrijke stap is in het kortwieken van culturele productie en consumptie in Nederland. Het is een politieke keuze, getuige de hoogte van het binnengehaalde bedrag van 80 Mln euro. Dat zijn bedragen die probleemloos in een andere belastingmaatregel kan worden geplaatst. Opmerkelijk is het dat eerst de commerciële culturele productie wordt geraakt. Petticoat , de Toppers, Frans Bauer, Lowlands, Parkpop en Pinkpop worden het meest geraakt. Voor amateurgezelschappen: van Koninklijk Nijmeegs Mannenkoor tot de Jostiband geldt hetzelfde. Allemaal linkse hobby’s? Zoals zo vaak bij een BTW verhoging worden vooral jongeren en mensen met een laag inkomen getroffen. Ook de verlaging van de subsidies en wellicht het opheffen van gezelschappen raakt met name mensen met een later inkomen. Met een hoger inkomen kun je namelijk vaak wel een mooie plaats in het concertgebouw betalen of zelfs de auto van Nijmegen naar Essen (Dtl.) nemen om in het prachtige Aalto theater een opera te zien.

Een pot nat

Ik hou niet van het onderscheid tussen hoge en lage cultuur. Want ze zijn niet van elkaar te onderscheiden. De musicus van het Gelders orkest is ook dirigent van een amateurgezelschap of muziekleraar. De geluidsman die op zaterdag Frans Bauer ondersteunt doet een dag later de afstelling voor Youp van’t Hek. Daarbij draaien de theaters zowel op commerciële als op gesubsidieerde cultuur. Petticoat is goed voor bijna  30 dagen programma in Gelderse zalen. Zonder Gelders orkest krijgen Musis Sacrum en de Vereeniging hun exploitatie niet rond. Steden en dorpen komen in de problemen, want zij kunnen in deze tijden de 80 Mln niet compenseren.

En dan de arbeidsmarkt. De medewerkers in de culturele sector zijn niet alleen maar elitaire academici: dirigenten, regisseurs, schrijvers kunnen niet zonder een groot aantal mensen die op de aftiteling komen als de zaal al leeg loopt. Geluidsmensen, chauffeurs, kappers, decorbouwers, kleermakers, allemaal mensen die met toewijding een vak uitoefenen, en dat vaak voor een vrij laag salaris. De passie gaat terecht voor het geld. Dat geldt ook voor cultuur in combinatie met onderwijs. Steden als Arnhem en Breda ontlenen  hun aantrekkelijkheid aan een grote kunstopleiding.

Laten we ons geen illusies maken, cultuur kan ook niet zonder subsidie. Zonder subsidie kost een theaterkaartje 100 Euro, een klassiek concert 150 Euro en een Opera meer dan 200 Euro. Simpelweg omdat Nederland te klein is om rendabel te werken. We kunnen de huidige zalen goed vol krijgen maar 3000 mensen in een zaal lukt niet in dit land, simpelweg omdat we niet de bevolkingsdichtheid hebben als grote steden als Parijs, Londen of New York. Weinig mensen zijn bereid om door de week 100 km te rijden om naar een concert te gaan. Er is ook geen Italiaan, Brit of Amerikaan die in Amsterdam naar een Nederlandstalig toneelstuk gaat. De  Nederlandse film moet het hebben van een publiek van hooguit 20 Mln Nederlandstaligen. Om rendabel te zijn moet een film tenminste 6 mln kijkers hebben, Turks Fruit haalde in de jaren zeventig het nooit geëvenaarde record van 3 Mln kijkers. Verlaag je de subsidie dan kunnen de mensen met een hoog inkomen als maecenas of vriend sponsoren. Voor mensen die daar niet 2500 Euro voor over kunnen hebben wordt het simpelweg te duur.    

Ruim baan voor Hollywood en Hongaarse Porno

Nu wordt de redenering aangehouden dat door het verhogen van de BTW en het verlagen van de subsidies er ruimte is voor belastingverlaging. Laat maar die want komt er niet, zo betoogt ook Bas Heijne. Het argument dat mensen met een laag inkomen meebetalen aan de liefhebberij van hoge inkomens is evenmin een steekhoudend argument. Er zijn allerlei regelingen waar burgers voor betalen waar ze geen gebruik van maken: alleenstaanden betalen voor onderwijs van kinderen. Huisbezitter betalen belasting voor de huursubsidie van huurders. Starters betalen mee aan de hypotheekrente aftrek van villabezitters. Ik ga ook niet zover dat de verhoging van de BTW op cultuur moet om de hypotheekrente aftrek in stand te houden. Er is wel een politiek verband (want Rutte heeft hier een streep in het zand gezegd) maar geen financieel verband. Bij de aftrek gaat het om ruim 8 Mld euro, bij cultuur om 280 Mln korten. Er zit niets anders op dan de conclusie te trekken dat de verhoging van de BTW ideologisch is ingegeven, als een verdere stap om Nederland af te schaffen en overspoeld te worden door Hollywood en Hongaarse Porno.