Grotestedenbeleid in het regeerakkoord

We worden de laatste dagen afgeleid door bijzaken in de politiek, zoals kopstoten in café’s, brievenbussen vol plassen, terroriseren van buren, het plegen van valsheid in geschrifte, paulianeus handelen (onttrekken van geld uit een faillissement) en het misleiden van consumenten. Kortom, allemaal symptomen van een verweesde samenleving of van grootstedelijke verloedering.

Het zijn symptomen van ontwikkelingen die vragen om een tegenreactie. Als mensen zich niet meer herkennen in hun land is van het belang te zoeken naar de waarden die binden en de relaties tussen mensen die waardevol zijn. Nederland zoekt nieuwe orientatiepunten, maar we zullen ze zelf moeten zoeken. Je kunt geen dialoog met de ander gaan als je jezelf niet kent. Burgerschap begint in de buurt, op straat. Normen en waarden en hun grenzen leer je van je ouders en van je buren. Vaak is gezocht naar kunstmatige ingrepen zoals het bevorderen van straatfeesten.

Democratiseren van de samenleving

Ik geloof meer in het organiseren van ontmoeting en samenwerking in organisaties waar mensen een binding  mee hebben. Voor velen is dat niet meer de kerk (hoewel dat nog steeds kan). Het kan wel de school zijn via ouderparticipatie of leerlingenparticipatie. Dat betekent wel dat ouders en leerlingen  niet meer als consument of hindermacht worden gezien maar als volwaardige deelnemers aan een gemeenschap. Dat betekent ook een democratisering van organisaties. In de samenwerking van neo-liberalen en sociaal democraten wordt wel lippendienst bewezen aan de consument maar hij kan eerder met zijn voeten stemmen dan met zijn stem beweging creeren. In scholen, rond wijkposten in de zorg en binnen de woningbouwverenigingen is de medezeggenschap van clienten vooral via de telefonische help-desk vormgegeven. Medezeggenschap is budgetrecht geven. Budget om een wijk te verbeteren en zaken op school te organiseren.

Normen en Waarden vormgeven

Helaas hebben de laatste regeringen te weinig gedaan aan het bevorderen van actieve gemeenschappen. Het CDA heeft haar pleidooi voor normen en waarden geen anker gegeven. De PvdA gebruikt het begrip gemeenschap om vooral de organisaties in het sociale domein te versterken. De poging van Vogelaar om krachtwijken te kweken is daarbij verzand in touwtrekken met woningbouwcorporaties. De VVD is amper geinteresseerd in enige vorm van zelforganisatie van burgers. De PVV denkt dat met repressie van afwijkend gedrag (en afwijkende culturen) de zaak is geregeld. Repressie kan een stap zijn om rust in de tent te krijgen, maar is nooit de hele oplossing.

Steden in het Regeerakkoord

Een van de decepties van het Turquoise regeerakkoord is het wegvallen van grote stedenbeleid. Nu kan men de Vogelaarbuurten als linkse hobby’s bestempelen, maar in die buurten zit wel de voedingsbodem van de stemmen voor Wilders. Het lijkt alsof Wilders niet gestreden heeft voor zijn eigen kiezers. Want afgezien van een symbolische maatregel zoals het boerkaverbod, doet hij niets voor mensen in achterstandbuurten. Een boerkaverbod lost geen taalachterstanden op en maakt het verkeer niet veilig.

Meer blauw op straat

Veel hoop moet komen van een straffer veiligheidsbeleid. Daar gaat het regeerakoord pagina’s over door. Meer blauw op straat en harder vervolgen. Het invoeren van een nationale politie kan leiden tot lagere kosten en meer efficiency in de aanpak van openbare orde en veiligheid, maar veiligheid blijft iets wat lokaal is. De politie gaat teveel de kant op van grote criminaliteit bestrijden, maar het minder spannende rondlopen in wijken blijft van belang.

Samenwerken voor veilige buurten

De burgemeester moet aan zet blijven als het gaat om lokaal veiligheidsbeleid. In het bijzonder in buurten met hardnekkige problemen zoals Terweijde in Culemborg moeten gemeenten, politie, scholen en sociale organisaties samenwerken. Als ik dit schrijf, schrik ik zelf van het ambtelijk jargon. Maar telkens blijkt weer dat de verschillende overheden en door de overheid gesubsidieerde organisaties langs elkaar heen werken. Terecht heeft Nijmegen gestreefd naar bundeling van subsidies: minder organisaties, meer samenwerking. De provincie zou bij het wegvallen van nationaal beleid niet langer met eigen projecten moeten komen in steden (sleutelprojecten) maar terug moeten gaan naar brede contracten met gemeentes. 

Onderwijsachterstanden

Het grootste probleem in achterstandbuurten bestaat uit onderwijsachterstanden. Taalachterstand, schooluitval, te vroeg en te lang in een uitkering en daarbij ook vaak generatie na generatie in een uitkering, families zonder werkervaring. Deze achterstanden raken zowel allochtonen als autochtonen. De oplossingen zijn al bekend: vroegschoolse opvang aanbieden, taalachterstanden in de eerste jaren van de basisschool aanpakken, liefst gemengde scholen en buitenschoolse activiteiten zoals sport of kunstzinnige vorming. Het is werk van een lange adem. Deze regering, Rutte 1,  stopt het beleid van wegwerken van taalachterstanden. Als Alexia dyslexisch is dat geen bezwaar, haar ouders kunnen de privé lessesn betalen. Voor de kinderen van Henk en Ingrid of van Osman en Fatima ligt dat anders. Mijn oplossing: ondersteun scholen om energie te besparen, dan kunnen ze de kosten die bespaard worden inzetten in extra begeleiding. Het is wat indirect, maar  dit ligt in het vermogen van de provincie. Wel zou de provincie doormoeten gaan met het verbeteren van aansluiting van (V)MBO op de arbeidsmarkt.

Werk en ondernemerschap

Onderwijs is van groot belang, en om Rinnooy Kan te parafraseren: D66 zal niet rusten eer iedereen beter is opgeleid. Schooluitval is zonde voor de mensen die niet mee kunnen of willen komen maar het is ook zonde voor de samenleving. Met de vergrijzing en de krimp in Gelderland en in sommige regio’s hebben we echt ieder talent nodig. Niet alleen op HBO+ niveau maar ook in ambachten, in dienstverlening en  landbouw. Het gaat niet alleen om werk (waar geen gebrek aan is) maar ook aan het bevorderen van  ondernemerschsp. Al 200 jaar is ondernemerschap de beste weg naar zelfstandigheid en zelfrespect. Dat is geen pleidooi voor de KvK, wel voor centra voor ondernemerschap. Een loket van belastingen, gemeentes en adviesfuncties zoals KvK en Syntens. Wat mij betreft begint de provincie in Arnhem met een voorbeeldloket.

Wajong en Sociale Werkplaatsen

Ik steun als D66′er het beleid van de regering om de wajong en de bijstand samen te voegen. Ik heb als werkgever ervaring met het in dienst nemen van wajongers en van een bijstandmoeder. De spookverhalen  zijn sterk overtrokken. Vertrouwen in de kracht van mensen, goed begeleiden en verantwoordelijkheid leren nemen is van belang. Het bezuinigen op de sociale werkplaatsen gaat me veel te ver. We moeten wel erkennen dat veel mensen nooit in een commerciele omgeving zullen werken en in een sociale werkvoorziening een veilige en zinvolle omgeving vinden. De provincie heeft hier geen grote taak, maar kan wel de sociale werkbedrijven volwaardig meenemen als spelers in haar economisch beleid.